İŞÇİNİN AKLINDAKİ SORULAR

EYT’nin yasalaşmasını beklerken emekliliğe hak kazanma umuduyla prim günü hesabı yapan vatandaşlar işveren tarafından SGK’ya eksik yahut yanlış bildirilmiş prim günlerinden haberdar olmaya başladı.

Özellikle pandemi döneminde 2020 yılı mart ayı ile 2021 yılı Temmuz ayını kapsayan dönemde pandemi nedeniyle getirilmiş olan kısa çalışma ödeneğinden yararlanmış olan işverenlerin bir kısmı, işçilerini tam zamanlı çalıştırmış olmasına rağmen kısa çalışma ödeneğinden faydalanmış ve işçilerinin sigorta primlerini ödememiş olabiliyor. İşçiler bu durumu ancak SGK hizmet dökümüne baktıklarında fark edebiliyor. Nitekim EYT’nin çıkması ile birlikte prim günü hesabı yapan ve SGKya başvuran veya e-devlet üzerinden hizmet dökümlerini inceleyen vatandaşlar, Mart 2020 -Temmuz 2021 tarihleri arasında bazı işverenlerin pandemide işçilerini tam zamanlı çalıştırmaya devam etmelerine rağmen prim ödememek için kısa çalışma ödeneğinden yararlanıyormuş gibi SGK’ya bildirimde bulunduğunu görüyoruz. İşçiler bu durumu ancak SGK hizmet dökümüne baktıklarında fark edebiliyorlar. Nitekim EYT’nin çıkması ile birlikte prim günü hesabı yapan ve SGK’ya başvuran veya e-devlet üzerinden hizmet dökümlerini inceleyen vatandaşlar, Mart 2020 -Temmuz 2021 tarihleri arasında tam zamanlı çalışmış olmalarına rağmen prime esas gün sayılarının “0” olduğunu görebilir.

İşvereninizle irtibata geçerek pandemi döneminde eksik gösterilen primlerinizi tamamlatabilirsiniz.

İşçinin pandemi nedeniyle ücretsiz izinde olduğu bildirilmesine rağmen işveren tarafından fiilen çalıştırıldığının tespiti hâlinde işverene idari para cezası kesilmekteydi. 5510 sayılı kanuna 12.01.2023 tarihinde getirilen geçici 94. Madde ile kısa çalışma ödeneği desteği alan ancak işçilerini tam zamanlı çalıştıran işverenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na sigortalılar adına eksik bildirilen günlere ilişkin ek nitelikteki muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin/aylık prim ve hizmet belgelerinin işverenin Kuruma başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde verilmesi ve muhteviyatı primlerin de aynı sürede ödenmesi halinde, söz konusu yükümlülükler süresi içerisinde yerine getirilmiş sayılacak[1]. Yani 13.01.2023 tarihinde yürürlüğe giren ilgili maddeden yararlanılarak işveren, işçisinin pandemi döneminde tam zamanlı çalıştığını ve prime esas gün sayısını düzeltmek istediğini SGK’ya bildirir ve ilgili sürede işçisinin eksik kalan primlerini öderse idari para cezası ödemeyecektir. Bu nedenle işçiler, idari para cezası ödememek için bu bildirimi vermekten kaçınan işverenlerine başvurursa eksik prim günlerini tamamlattırabilir. Şu an için EYT’den yararlanamasa da ileride prim sorunu ile karşılaşmamak için her işçinin pandemi dönemine ilişkin prim günlerini kontrol etmesini tavsiye ederim.

Ancak işveren eksik primi ödemek istemiyor ve kuruma bildirim yapmaktan kaçınıyorsa işçilerin kuruma ihbarda bulunması gerekmektedir. Ayrıca sigortalılık başlangıç ve bitiş tarihlerinde hata olan, prim günleri veya prime esas brüt kazancı eksik gösterilen işçilerin hizmet tespit davası açarak SGK kayıtlarındaki hataları kesinleşmiş mahkeme kararı ile düzelttirmeleri mümkün olacaktır.

Yine işçinin çalışması devam ederken prim günlerinin ve prime esas kazançlarının işveren tarafından eksik gösterilmesi 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 24/II. maddesi uyarınca işçiye haklı fesih hakkı verir. İşçi, bu nedenle iş akdini feshederse kıdem tazminatını ve diğer işçilik alacaklarını işverenden talep edebilecektir.

EYT ile birlikte ortaya çıkan bir diğer gündem ise EYT’den yararlanabileceği bilinen işçilerin işten çıkarılması olmuştur.

Bu sıralar çalışanlardan sıklıkla duyduğumuz cümle şu; “EYT’den yararlanabiliyorum ama EYT’li iken çalışmama izin verirler mi bilmiyorum” . Bilindiği üzere emekliliğe hak kazanan işçi,  1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14. Maddesi gereğince yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi isteği ile işten ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanacaktır. İşveren ise işçinin emekliliğe hak kazanmış olması nedeniyle iş akdini sonlandıramaz. Ancak EYT koşullarının netleşmesi ile birlikte emekliliğe hak kazanabilecek işçilerin iş akitleri farklı sebeplerle işverenler tarafından sona erdirilmeye başlandı bile. Özellikle 2023 yılı asgari ücret tarifesi üzerinden kıdem tazminatı ödemek istemeyen işverenler 2023 yılında emeklilik nedeniyle işten ayrılacak olan işçilerinin iş akitlerini 2022 yılı sona ermeden feshettiler.

Emekliliğe hak kazanmış işçi çalıştırmak istemeyen işverenler kadro fazlalığı, performans düşüklüğü gibi farklı sebeplere dayanarak işçilerin iş akdini sona erdirmekte. İşveren tarafından gösterilen sebeplerin gerekçelendirilmediği, işyerinde gerçekten bir kadro fazlalığının, işçinin performansının düştüğünü gösteren bir çalışmanın belgelendirilerek işçiye sunulmadığı hallerde her somut olaya göre değişmekle birlikte feshin gerçek ve haklı bir nedene dayanmadığı düşünülebilir. Özellikle EYT nedeniyle emekliliğe hak kazanan işçilerin iş akitlerinin benzeri sebeplerle feshedilmesi ile yakın zamanda sıklıkla karşılaşabiliriz. Yaş haddi ve işin niteliği nedeniyle artık işyerinde çalıştırılması işverenden beklenmeyen işçiler hariç olmak üzere genç yaşta olan işçilerin EYT ile emekli olabilecek olması işveren için haklı nedenle fesih sebebi değildir. Temelinde EYT sebebiyle işten çıkarılan ancak resmi olarak farklı sebeplerle işten çıkışı verilen işçilerin, iş akitleri işverence feshedilir ise işe iade edilmek veya işçilik alacak ve tazminatlarını eksiksiz almak için vakit kaybetmeden hukuki danışmanlık almasında fayda var.

[1] 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu -GEÇİCİ MADDE 94

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Elif Gamze Gülünce - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Şehir Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Şehir Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Şehir Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Şehir Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.